Każde doświadczenie uczy. Wynik zeszłorocznego referendum był także istotnym doświadczeniem. Po siedmiu latach część mieszkańców Częstochowy chciała zmian. Forma głosowania uniemożliwiała artykułowanie, jakich zmian ludzie potrzebują. Potrzebna jest więc poważna refleksja, w tym także wewnętrzna ocena własnych błędów.
Być może błędem był brak właściwej formy poważnej dyskusji o mieście. Podejmowaliśmy decyzje kierując się racjonalnymi przesłankami, uwzględniając zarówno potrzeby jak i możliwości ich sfinansowania. Nawet najlepsza decyzja rodzić jednak może, trudne do przewidywania, negatywne skutki uboczne. Można to zilustrować prostym przykładem. Większość mieszkańców „głosuje nogami” za Galerią Jurajską, widoczne to jest w ilości odwiedzających to miejsce. Niewątpliwie taki obiekt jest potrzebny. Ale każdy duży obiekt handlowy stanowi poważną konkurencje dla małych, rodzinnych przedsiębiorstw. Nawet przyjmując, że nikomu, w żadnym mieście, nie udało się zatrzymać zmian i koncentracji handlu, powinniśmy z powagą traktować obawy drobnych przedsiębiorców, w rozmowie z nimi szukać rozwiązań łagodzących niekorzystne zjawiska towarzyszące zmianom.
Dialog powinien mieć cechy stałe. Konieczne jest przywrócenie mieszkańcom świadomości współdecydowania, a tym samym współodpowiedzialności za sprawy miasta. Konieczne jest przekonanie, że przed podjęciem decyzji każdy głos został wysłuchany.
Można i należy przewidywać rodzące się sytuacje konfliktowe. Władza samorządowa może i powinna przyjmować na siebie rolę mediatora w sporach społecznych. Jeśli spór rozgrywa się na linii samorząd – prywatny interes obywatela; warto posłużyć się mediacją osoby nie zaangażowanej w lokalny konflikt.
Błędem była nadmierna koncentracja uprawnień. Nie ma osób nieomylnych, nie można więc jednej jednostce powierzać jednocześnie planowania, realizacji i nadzoru na efektem danych zadań publicznych. To jest największa słabość Miejskiego Zarządu Dróg, to także rzutowało na jakość usług MPK. W tym drugim przypadku zmiany już wprowadziliśmy, potrzebna jest konsekwentna ich realizacja. Odrębna jednostka odpowiada w imieniu Miasta za planowanie transportu publicznego oraz za nadzór nad realizacją tego zadania; odrębna zaś jednostka realizuje usługę. Podobny powinien być kierunek zmian w zarządzaniu i realizacji zadań związanych z utrzymaniem i modernizacją dróg publicznych.
Z większym zaufaniem powinniśmy traktować społeczne inicjatywy mieszkańców. Urząd nie może zastępować ani konkurować z działaniami podejmowanymi przez mieszkańców dla dobra wspólnoty. Zasada partnerstwa publiczno-prywatnego sprawdzić się może zarówno w sferze inwestycji komunalnych jak i działań na rzecz rozwoju kultury czy sportu.
Powinniśmy też zrozumieć uwrażliwienie ludzi na zjawiska nepotyzmu czy partyjnej nomenklatury. Konieczna jest przejrzystość i jasne kryteria przy nominacjach na wszelkie stanowiska publiczne. Niestety, zjawisko nomenklatury upowszechniło się do tego stopnia, że nawet pozyskanie najlepszego fachowca do zarządzania miejską jednostką traktowane jest jak partyjna kreacja. Jawność, przejrzystość i jasne kryteria powinny być linią obrony czystych intencji.
Świat się zmienia, zmieniają się ludzie; zmiany są niezbędne. Nie mogą one oznaczać odejścia od wyznawanych zasad opartych na przyjętych przez tradycję wartościach. Doświadczenia bywają bolesne; ale własny ból powinien – przede wszystkim – uwrażliwiać na uczucia innych osób.
Otwarcie, poważna debata o sprawach wspólnych, wrażliwość społeczna i solidarność – to są elementy, które wspólnie musimy w Częstochowie przywrócić.
Tadeusz Wrona
